Πρόσφατα, μία blogger, η Alex Walex, η οποία ασχολείται με την μαγειρική ανέβασε ένα χιουμοριστικό ποστ με το οποίο ζήτησε χρήματα για να μπορέσει να αγοράσει ενα μίξερ. Σε αντάλλαγμα προσέφερε μία πάβλοβα σε όποιον έκανε δωρεά.
Το αποτέλεσμα ήταν – όπως αναφέρει το yupi.gr σε ένα πολύ αξιόλογο άρθρο – να ξεκινήσει ένας οχετός υβρεολογίων και χολής στο twitter εν είδει λιντσαρίσματος. Όπως επεσήμανε ο φίλος @anestis, στην Ελλάδα όχι μόνο δεν μπορείς να ζητάς λεφτά, αλλά και “ο Λαός” έχει λόγο για το που θα τα ξοδέψεις.
Το θέμα θα ήταν αστείο αν δεν έθιγε ένα γενικότερο ζήτημα, αυτό των ενδιάμεσων θεσμών και της κοινωνίας των πολιτών – θεσμοί οι οποίοι είναι ιδιαίτερα αναιμικοί στην Ελλάδα. Θεωρητικά, οι ενδιάμεσοι θεσμοί αποτελούν δίκτυα οργάνωσης και πολιτικής δράσης των πολιτών. Είναι ομάδες πίεσης που διαγωνίζονται στην δημόσια αγορά ιδεών, έχουν συγκεκριμένους στόχους και είναι πολλαπλασιαστές ισχύος: συγκεντρώνουν δύναμη από την συμμετοχή των πολιτών που ενδιαφέρονται για ένα συγκεκριμένο ζήτημα και την εστιάζουν σε κατάλληλες δράσεις. Ως συμμετοχικοί θεσμοί δέχονται – και πρέπει να μπορούν να δέχονται – δωρεές από το κοινό. Σε πολύ απλά ελληνικά, “αν θέλω να με εκπροσωπήσει η Greenpeace, πρέπει κάπως να την στηρίξω”. Αυτό φυσικά προϋποθέτει διαφάνεια και λογοδοσία.
Δυστυχώς, όπως πολλοί άλλοι δημοκρατικοί θεσμοί έτσι και αυτός δεν θα μπορούσε να ξεφύγει από τα δίχτυα της διαφθοράς και της έλλειψης λογοδοσίας και διαφάνειας που χαρακτηρίζουν την ελληνική δημοκρατία. Το όνομα των ΜΚΟ έχει σπιλωθεί επειδή πολλοί από αυτούς έχουν γίνει παραμάγαζα πολιτικών ή είναι βιτρίνες και πολλοί παρουσιάζουν γενικώς σοβαρά ελλείματα διαφάνειας. Έτσι λοιπόν προκύπτει ένα πρόβλημα το οποίο βραχυκυκλώνει την αντιπροσωπευτική ικανότητα των ΜΚΟ: ηθικά, η δωρεά είναι καταδικαστέα, αφού θεωρείται εκ προοιμίου ότι αυτοί οι οργανισμοί είναι ανέντιμοι, διεφθαρμένοι ή εξυπηρετούν συμφέροντα. Η δωρεά καθεαυτή είναι πράξη με απώτερο συμφέρον και συνεπώς ο δωρητής θεωρείται ηθικά κολάσιμος. Όταν όμως οι ΜΚΟ δεν λειτουργούν με χρήματα του κοινού, τότε παύει η αντιπροσωπευτική τους λειτουργία.
Η δωρεά από οποιονδήποτε – συμπεριλαμβανομένων και πολιτικών – δεν είναι και δεν πρέπει να είναι καταδικαστέα. Οποιοσδήποτε μπορεί να ενδιαφέρεται για ένα δημόσιο ζήτημα και οι πολιτικοί μπορεί να εκλέγονται από περιφέρειες που έχουν προβλήματα με τα οποία ασχολείται μία ΜΚΟ. Οι δωρεές όμως πρέπει καταρχήν να είναι δημοσίως κοινοποιημένες, και οι δοσοληψίες του εκάστοτε οργανισμού να είναι διαφανείς. Οι οργανισμοί αυτοί δεν είναι υποχρεωμένοι να είναι “ουδέτεροι”, αφού εξ ορισμού εκφράζουν άποψη και εκπροσωπούν ομάδες πίεσης. Οφείλουν όμως να αποκαλύπτουν με λεπτομέρεια ποια είναι τα έσοδα τους και που αυτά δαπανώνται.
Ένα πολύ ενδιαφέρον παράδειγμα έρχεται από τις ΗΠΑ. Πρόκειται για τον ProPublica ο οποίος είναι ένα online μέσο, με στάτους ΜΚΟ του οποίου η αποστολή είναι η ερευνητική δημοσιογραφία. Το μότο του είναι “δημοσιογραφία για το δημόσιο συμφέρον” και η θεματολογία του καλύπτει πολλά “καυτά” ζητήματα της δημόσιας ζωής των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του Γκουανταναμο, του Αφγανιστάν και άλλων. Το αξιοσημείωτο όμως, είναι ότι διακρίθηκε με το βραβείο Pulizter για την κάλυψη των ευθυνών της Wall Street στην οικονομική κρίση. Τα ευρήματα της έρευνας χρησιμοποιήθηκαν από εξεταστικές επιτροπές του Αμερικανικού κογκρέσου στις ακροάσεις για την χρηματο-οικονομική κρίση. Σε περίοπτη θέση στο website εχει link “Donate”. Αν κινδύνευαν οι συντάξεις σας από τον τζόγο της Wall Street, θα τα δίνατε;
Follow us on: