Monthly Archive for October, 2009

Από πολλές πλευρές ακούγεται το επιχείρημα ότι η κυβέρνηση Παπανδρέου δεν έχει κάνει και τίποτα το φοβερό. Όλες οι κινήσεις των τελευταίων ημερών θετικές είναι, αλλά είναι αυτονόητες και έπρεπε να έχουν γίνει, λένε.

Καταλαβάινουμε ότι όποιος έχει καεί (όπως οι Έλληνες με τους πολιτικούς τους) φυσάει και το γιαούρτι. Διαφωνούμε όμως με την λογική του “όλα αυτονόητα” και “θα έπρεπε να έχουν γίνει” πολύ απλά γιατί υφέρπει το επιχείρημα “τίποτα δεν έχει αξία”. Με άλλα λόγια όταν κανείς λέει “καλά αυτά, αλλά είναι αυτονόητα” πρακτικά εννοεί “αυτά δεν έχουν σημασία” ή “δεν μας λένε και πολλά”. Το “και είναι καλό που γίνονται” που συνοδεύει την κρίτικη αυτή είναι λίγο σαν το disclaimer για να μην ακουστούν απλώς απορριπτικοί. Υπάρχει μία μεγάλη ομάδα ανθρώπων, δηλαδή, που τόσο καιρό φωνάζαν γιατί “δεν γίνονται τα αυτονόητα σε αυτή τη χώρα”, και τώρα που γίνονται λένε ότι “δεν έγινε και τίποτα, αυτά είναι αυτονόητα”. Εμείς νομίζουμε ότι αν μία πρόταση είναι σωστή επικροτείται όποτε και αν εφαρμοστεί.

Υπάρχουν και άλλα θέματα. Αφού όλα αυτά είναι τόσο αυτονόητα γιατί δεν γίνανε τα τελευταία 5 χρόνια; Κάθε πολιτεία έχει τα προβήματα της, και ξεκινάει από κάποια βάση για να βελτιώσει την θέση της. Από το 80 μέχρι σήμερα η Ελλάδα έχει δεί τεράστια ανάπτυξη συνοδευόμενη από μεγάλη διαφθορά την οποία εκτρέφει μιά προβληματική πολιτική υποδομή. Το σύστημα λοιπόν που την έφερε ως εδώ έχει εξαντλήσει την ικανότητα του να παράγει αποτελέσματα, και συνεπώς πρέπει να αλλάξει. Αν οι αλλαγές είναι αυτονόητες ή όχι είναι σχεδόν άσχετο γιατί θυμίζει το αυγό του Κολόμβου: αφού είναι τόσο αυτονόητες γιατί δεν τις έκανε κανείς πράξη;. Επιπλεόν το επιχείρημα δεν καταλίγει σε συνταγή για δράση: όλα ήταν αυτονόητα…και λοιπόν; δεν έπρεπε να γίνουν;

Kάθε κυβέρνηση -προϋποθέτοντας ότι έχει κάλους σκόπους- αντιμετωπίζει μία πολιτική πραγματικότητα που καλείται να βελτιώσει, και αυτό γίνεται μόνο σταδιακά. Εμείς προσωπικά είμαστε ευχαριστημένοι που κάποιος βρέθηκε να κάνει αυτές τις απαραίτητες κινήσεις και γι αυτό τον υποστηρίζουμε. Και θα κριθεί και αυτός εν καιρώ, όπως κρίθηκε και ο προκάτοχος του.

Σε αυτό το μπλογκ έχουμε υποστηρίξει ιδέες οι οποίες στο πολιτικό φάσμα τοποθετούνται στο κέντρο η λίγο δεξιότερα του κέντρου. Με άλλα λόγια οι απόψεις μας είναι κεντρώες-φιλελεύθερες. Οι τελευταίες εκλογές μας κάνανε να διερωτηθούμε για την γεωγραφία του πολιτικού φάσματος στην χώρα μας. Το πολιτικό φάσμα είναι ιδιαίτερα στρεβλωμένο, και το πολιτικό τοπίο όπως αποτυπώθηκε στις τελευταίες εκλογές επιβεβαιώνει αυτή την άποψη.

Ποια λοιπόν είναι η γεωγραφία του ελληνικού πολιτικού σκηνικού; Καταρχήν έχουμε μια ελλιπέστατη δεξιά. Η δεξιά παράταξη στην Ελλάδα βρίσκεται σε ηθική παρακμή, χωρίς σαφή ιδεολογία και με μεγάλο πρόβλημα πολιτικής στελέχωσης. Τα 5 χρόνια της Ν.Δ. στην εξουσία ανέδειξαν αυτά τα προβλήματα. Όταν τα βασικά στελέχη (Ρουσόπουλος κλπ) χτυπήθηκαν από σκάνδαλα, η αναπλήρωση του κενού ήταν ιδιαίτερα δύσκολη, γιατί το κόμμα δεν είχε κανένα αποθεματικό προσωπικού. Και ποιο ακριβώς ήταν το ιδεολογικό υπόβαθρο της κυβέρνησης Καραμανλή; Σίγουρα όχι η “ηθική διακυβέρνηση” (η οποία στην ανηθικότητα οδήγησε έτσι και αλλιώς). Όπως έγραψε και ο Πάσχος Μανδραβέλης στην Κ, ηθικές υπάρχουν όσες άνθρωποι, και συνεπώς η ηθική δεν είναι μπούσουλας για όλους, αλλά πυξίδα για τον καθένα ξεχωριστά. Και μάλιστα πυξίδα με διαφορετικό βορά για τον καθένα. Αν προσθέσουμε και ότι η ηθική του καθενός ενίοτε στρεβλώνεται και καλείται και στην υπηρεσία του συμφέροντος του και των επιθυμιών του, τότε η “ηθική διακυβέρνηση” ήταν απλώς σύνθημα, το οποίο έδινε στον καθένα την δυνατότητα να κάνει ότι του υπαγορεύει η συνείδηση του. Η συνέπεια ήταν δηλώσεις τύπου Βουλγαράκη, ότι δηλαδή “ότι είναι νόμιμο είναι και ηθικό”.

Η απουσία, ιδεολογικής μηχανής, και συνεπώς μπούσουλα για δράση, στην Ν.Δ. είναι σημαντική. Και είναι σημαντική γιατί κατέστησε το κόμμα συντηρητικό, παλαιο-δεξίο, να ανταγωνίζεται το ΛΑΟΣ σε δεξιές κορόνες για να εμποδίσει διαρροές ψηφοφόρων. Στα 5 χρόνια κυβέρνησης Καραμανλή, δεν καταλάβαμε ποτέ ποιο είναι το ιδεολογικό στίγμα της κυβέρνησης. Αναρωτιόμαστε επίσης γιατί η Ν.Δ. δεν έχει φιλελεύθερη (liberal) πτέρυγα, δηλαδή κεντροδεξιά που δεν βαρύνεται από την συντηρητική ιδεολογία της δεξιάς. Ο Στέφανος Μάνος και η Ανδρέας Ανδριανόπουλος εκδιώχθηκαν κακήν κακώς.

Το ΠΑΣΟΚ από την άλλη δεν αντιμετωπίζει τέτοια προβλήματα. Δεν έχει πρόβλημα πολιτικής στελέχωσης, και μάλλον καταφέρνει να τραβήξει κόσμο με όρεξη, και ταλέντο, τουλάχιστον σε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό από την Ν.Δ. Η στελέχωση της νέας κυβέρνησης είναι νεοτερισμός για τα ελληνικά δεδομένα, και αντικατοπτρίζει την παραπάνω πραγματικότητα. Το πολιτικό πρόγραμμα του κόμματος δεν ήταν ξεκάθαρο πριν τις εκλογές, παρόλα αυτά ο μπούσουλας υπάρχει, όπως υπήρχε και επί κυβερνήσεως Σημίτη. Η νέα κυβέρνηση δείχνει να κινείται σωστά – από την άποψη ότι εφαρμόζει τα βασικά που υπαγορεύει η κοινή λογική, όπως ότι η αστυνομία μπορεί να περιπολει στα εξάρχεια (τα οποία με την Ν.Δ. είχαμε ξεχάσει).

Τα μικρότερα κόμματα της αριστεράς βρίσκονται σε παράλυση. Ο ΣΥΡΙΖΑ προσπαθεί να είναι δημοκρατικότερος του δημοκρατικού, με αποτέλεσμα να συγκεράζει τόσα ρεύματα που η λειτουργία του καθίσταται ανέφικτη. Ο “ονειρικά πλασμένος κόσμος”, θέλει και αυτός ολίγην κομματική πειθαρχεία. Η συμπερίληψη ορισμένων ακραίων ρευμάτων, π.χ. της ΠΟΕ, η οποία απορρίπτει τον κοινοβουλευτισμό και την συμμετοχή στην Ε.Ε., σιγουρεύουν ότι το κόμμα θα μείνει στο 3% (ευτυχώς λέμε εμείς). Ο ΣΥΡΙΖΑ λοιπόν παραμένει κόμμα- αποδέκτης ψήφων διαμαρτυρίας, και όχι αξιόπιστη ιδεολογική εναλλακτική, ή τουλάχιστον πόλος παραγωγής προτάσεων οι οποίες είναι εν δυνάμει αξιοποιήσιμες και μπορούν να ενσωματωθούν στο κύριο ρεύμα από τα δύο μεγάλα κόμματα.

Συνεπώς, ένα κόμμα, το ΠΑΣΟΚ, έχει καταλάβει δυσανάλογα μεγάλο μέρος του πολιτικού φάσματος, γιατί έχει καταφέρει να ενσωματώσει πολλά ρεύματα του ζωτικού μεσαίου χώρου. Παράλληλα, η δεξιά συρρικνώνεται αμφιταλαντευόμενη ανάμεσα σε ασαφείς συντηριτικές προτάσεις – στις οποίες είναι αναγκασμένη να συναγωνίζεται το ΛΑΟΣ – και στην αμηχανία που προκαλεί η έλλειψη ουσιαστικών θέσεων και ιδεολογίας που μπορούν να τραβήξουν τον μέσο πολίτη. Αν λοιπόν στην Ελλάδα είσαι πολιτικοποιημένος, νέος, και ρεαλιστικός στην αντιμετώπιση της πολιτικής σκηνής, τότε έχεις περιορισμένες επιλογές. Μπορεί μπορεί κάποιος να ψηφίζει ΠΑΣΟΚ όχι από ιδεολογική πεποίθηση, αλλά λόγο πολιτικής στελέχωσης του κόμματος ή ακόμα και με το μη-χείρον βελτιστον.

Όμως, η σύγχρονη πολιτεία έχει ανάγκη από δύο βασικούς πόλους, αυτόν της συντήρησης και αυτόν της προόδου. Υπάρχουν καιροί που χρίζουν τολμηρής διακυβέρνησης και ριζικών αλλαγών, και καιροί για πιο συντηρητική διακυβέρνηση. Οι δύο πόλοι εξασφαλίζουν ότι αυτό είναι δυνατό. Ο δημοκρατικός διάλογος δια μέσου των δύο πόλων-κομμάτων είναι το αμόνι πάνω στο οποίο οι διάφορες απόψεις σφυρηλατούνται και λαμβάνουν την μορφή δημόσιας πολιτικής, η οποία είναι ένα κράμα των δύο αυτών ρευμάτων. Η ύπαρξη κομμάτων με υγιείς προτάσεις σε όλο το πολιτικό φάσμα είναι απαραίτητη προϋπόθεση.

Το ΣΥΡΙΖΑ άρχισε πάλι τα γνωστά αόριστα κατά του φιλελευθερισμού που ισοπεδώνει τις μάζες κτλ (έχουν ειπωθεί τόσες φορές που κυμαίνονται μεταξύ του περιττού και του μπανάλ, χωρίς ενδιάμεσες διαβαθμίσεις).

Εμείς αναρωτιόμαστε που βλέπει ο ΣΥΡΙΖΑ τον φιλελευθερισμό στην Ελλάδα. Είναι σημαντικό ερώτημα. Ο τρόπος με τον οποίο ορίζει κανείς την πολιτική πραγματικότητα, και συνεπώς τα προβλήματα και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει, έχει άμεσο αντίκτυπο στις λύσεις που προτείνει. Το λιγότερο πρέπει κανείς να είναι εντός θέματος ώστε και οι λύσεις να είναι συναφης. Για να δούμε λοιπόν.

Το δημόσιο χρέος είναι στο 110% του ΑΕΠ και το έλλειμμα στο 8%. Το κράτος απορροφά το 45% του ΑΕΠ, ενώ σε ανταγωνιστικότητα είμαστε πίσω από το βιετνάμ (κανονικά δηλαδή, είμαστε η ονείρωξη του ΚΚΕ και του ΣΥΡΙΖΑ: ακριβώς κάτω από τις πρώην κομμουνιστικές χώρες). Τα ελλείμματα αυτά τροφοδοτούν το κράτος μαμούθ – του οποίου ο γραφειοκρατικός μηχανισμός είναι κατά 60% περιττός – και πνίγουν την ιδιωτική πρωτοβουλία.

Ποιος φιλελευθερισμός;