Η ελληνική πολιτεία είναι σχετικά νέα και ανώριμη. Ως τέτοια, και επειδή η πολιτική και πολιτισμική της εμπειρία δεν διαμορφώθηκε κατά τον διαφωτισμό, αλλά μεταφυτεύτηκε από τις ευρωπαϊκές χώρες μετά το τέλος του, έχει μία τάση να κακοποιεί τις έννοιες που σχετίζονται με την δημοκρατία. Ο μέσος Έλληνας τις ερμηνεύει “χονδροειδώς” και συνήθως με ακραίο τρόπο.
Πρώτα από όλα κακοποιείται η ίδια η έννοια της δημοκρατίας: το ελληνικό κακέκτυπο του ευρωπαϊκού δημοκρατικού πνεύματος μεταφράζεται σε “κάνω ότι γουστάρω επειδή έχουμε δημοκρατία”. Ενίοτε εκφράζεται και ως “κάνω ότι γουστάρω επειδή είμαι πλειοψηφία” ή και “κάνω ότι γουστάρω γιατί πιστεύω ότι είμαι πλειοψηφία”. Φυσικά η ελευθερία του καθενός τελειώνει εκεί που αρχίζει η ελευθερία του διπλανού του, και τους περιορισμούς στην ελευθερία όλων ανεξαιρέτως τις περιγράφει ο νόμος (π.χ. ου φονεύσεις). Επιπλέον, ακόμα και η πλειοψηφία δεν νομιμοποιείται να κάνει ότι θέλει, γιατί υπάρχουν ορισμένα απαράγραπτα και φυσικά δικαιώματα (π.χ. στην ζωή ή στην ιδιοκτησία), τα οποία δεν δίνει η πλειοψηφία και συνεπώς δεν νομιμοποιείται να τα αφαιρεί. Αλλά αυτά είναι ψιλά γράμματα.
Μια δεύτερη κακοποιημένη έννοια είναι αυτή της ελευθερίας του λόγου. Κατά την πρακτική της ρηχής προσέγγισης των εννοιών, η ελευθερία του λόγου παίρνει δύο εξίσου ακραίες (και εξίσου λάθος) ερμηνείες: “λέω ότι γουστάρω, για όποιον γουστάρω” γιατί “ελεύθερη χώρα είμαστε” και το αντιδιαμετρικά αντίθετο “δεν μπορείς να λες πράγματα που προσβάλλουν τους άλλους-άρα ορισμένα πράγματα πρέπει να λογοκρίνονται”. Κατά την πρώτη εκδοχή κριτής του τι επιτρέπεται και τι όχι είναι το άτομο, ενώ κατά την δεύτερη κριτήριο είναι η ευθιξία των άλλων. Το δεύτερο μάλιστα αποτυπώνεται και συνταγματικά, όπου θεσμοθετείται μεν η ελευθερία του λόγου, αλλά υπάρχουν ένα σωρό περιορισμοί περί του τι απαγορεύεται να λεχθεί. Φυσικά ούτε το ένα είναι σωστό ούτε το άλλο. Το μέτρο της ελευθερίας του λόγου δεν μπορεί να είναι η πρόθεση – η πρόθεση δεν είναι μετρήσιμο μέγεθος – ούτε η ευθιξία της εκάστοτε ομάδας που θεωρεί ότι θίγεται η υπόληψη της. Αν αρχίσουμε να περιορίζουμε την ελευθερία του λόγου βάσει προθέσεως ή ευθιξίας τότε πολύ σύντομα θα αρχίσουμε να λογοκρίνουμε τα πάντα. Ο καθείς παίρνει την τιμή του (και τον εαυτό του) πάρα πολύ σοβαρά. Η ελευθερία του λόγου πραγματικά σταματάει εκεί που αρχίζει το ψέμα και η σκόπιμη διάδοση του. Του ψέματος, όμως, και της συκοφάντισης επιλαμβάνονται οι σχετικοί νόμοι.
Στην ψηφιακή εποχή δεν θα μπορούσε να λείπει και η συνεχής παρερμηνεία της έννοιας της ανωνυμίας. Πολλοί ισχυρίζονται ότι τα μπλογκ πρέπει να είναι όλα επώνυμα για να φέρουν όλοι τις ευθύνες των απόψεων τους, ενώ άλλοι ισχυρίζονται ότι τα μπλογκ πρέπει να είναι όλα ανώνυμα για να μην περιορίζεται η ελευθερία του λόγου. Το πρώτο είναι λάθος γιατί εφόσον κάποιος/κάποια δεν παραβαίνει τον νόμο έχει το δικαίωμα της ανωνυμίας του/της. Η ανωνυμία των μπλογκ μάλιστα λειτουργεί και ως μηχανισμός που ενθαρρύνει την διαφορετικότητα, αφού αποτελεί κίνητρο έκφρασης απόψεων οι οποίες διαφορετικά δεν θα εκφράζονταν, και μπορεί έτσι να ενθαρρύνει τον δημόσιο διάλογο. Στον αντίποδα, η ανευ όρων ανωνυμία είναι επίσης μη-λειτουργική. Αν κάποιος συκοφαντεί σκοπίμως και ο νόμος δεν επιβάλεται, τότε απλώς συκοφαντεί με την ανοχή του νόμου. Άρα η ανωνυμία ισχύει μέχρι εκεί που ο εκάστοτε πολίτης παρανομεί.
Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση που προέκυψε πρόσφατα με το Φίμωτρο κατά του οποίου υπέβαλαν μήνυση δημοσιογράφοι του MEGA (μία ωραία ανάλυση από την Τσούγδω εδώ). Πολλοί ζητάνε να γίνουν όλα τα μπλογκ επώνυμα, ενώ άλλοι να συντάσσονται με το Φίμωτρο – όχι απαραιτήτως γιατί συμφωνούν με τις απόψεις που εκφέρει – αλλά γιατί θεωρούν ότι απειλείται η ανωνυμία και η ελευθερία έκφρασης των μπλογκς. Η ανωνυμία των μπλογκς απειλείται στο βαθμό που αυτοί που συκοφαντούν το κάνουν με νομική ασυλία. Γιατί κάποια στιγμή όταν ξεκινήσουν βεντέτες ανάμεσα στα μεγάλα μπλογκς, τότε θα τους πάρει όλους η μπάλα. Για να προστατεύτουν όλοι λοιπόν, η ανωνυμία πρέπει να αίρεται αν υπάρχει αποδεδειγμένη συκοφάντηση ή άλλη παρανομία. Όχι άνευ όρων για όλους, ούτε άνευ όρων για κανέναν.Όσο γρηγορότερα το καταλάβουμε τόσο καλύτερα θα την προστατεύσουμε.
Follow us on: